Natuurwerkdagen

Wat doen wij

Wij gaan aan de slag op bijzondere plekken in natuur en landschap die meer aandacht verdienen dan ze nu krijgen. Door achterstallig onderhoud weg te werken of verbeteringsmaatregelen te treffen willen we er voor zorgen dat cultuurhistorische landschapselementen in stand blijven en de leefomgeving van bijzondere planten en dieren versterkt wordt. Goed voor natuur en landschap maar ook voor jou om er van te genieten.

Wie kan meedoen

Iedereen kan meedoen. Je kan aansluiten bij onze vrijwilligersteams maar we organiseren ook op verzoek natuurwerkdagen voor jongerenverenigingen, buurten en bedrijven. Dan combineren we het werken in de natuur met een stukje natuureducatie.

Voor een Natuurwerkdag op verzoek neem je contact op via info@landschaphorstaandemaas.nl

Sluit je aan bij onze vrijwilligers dan ontvang je regelmatig een uitnodiging om aan de slag te gaan. Ons uitgangspunt is: werken als het jou past. Belangstelling? Laat het ons weten info@landschaphorstaandemaas.nl

Projecten in uitvoering

Swolgenderheide

Op de Swolgenderheide zijn we najaar 2023 gestart met herstel van een uniek stukje natuur. Dit gebiedje in eigendom van gemeente Horst aan de Maas is echt een uniek stukje natuur. Omdat het zo bijzonder is mag er op het kwetsbare stuifzand niet gewerkt worden met machines. Het herstelproject gaat heel veel uren handwerk kosten. Om een aannemer in te huren is geen enkel budget toereikend. Daarom gaan onze vrijwilligers er aan de slag. Eind januari ’24 organiseren we ter plekken een informatie en excursiebijeenkomst.

Klik hier voor de beeldpresentatie van de Swolgenderheide en kijk wat we er gaan doen.

Werkzaamheden op Swolgenderheide naderen voltooiing.

Januari 2026

Werkzaamheden op Swolgenderheide naderen voltooiing.
Vorige maand werd de stilte van de Swolgenderheide opnieuw doorbroken door de harde geluiden van kettingzagen. Er wordt hier nog steeds gewerkt aan het herstel van dit bijzondere gebied. Swolgenderheide, de naam zegt het al, bestond oorspronkelijk uit grote stukken heide. Het is een uniek maar ook kwetsbaar gebied door de aanwezigheid van stuifzandduinen en zeldzame korstmossen zoals rendiermos, stapelbekertjesmos en girafjesmos. Maar in de loop der jaren is het gebied grotendeels dichtgegroeid met jonge dennen en kwam de heide in de verdrukking.
In 2023 is de gemeente Horst aan de Maas in samenwerking met de Bosgroep Zuid Nederland en Landschap Horst aan de Maas, begonnen met het herstel van dit uniek stukje natuur. Tientallen vrijwilligers hebben handmatig kleine dennenbomen verwijderd uit het gebied. Voor de grotere bomen werden kettingzagen en een trekpaard ingezet. En om te voorkomen dat alles weer dicht groeit, trekt twee keer per jaar Tineke Camps van Peelkudde Schaapsdrift met haar schapen door het gebied.

Verzuring

Inmiddels is het resultaat van al deze werkzaamheden al opmerkelijk. Grote open stukken waarbij oude, solitaire loofbomen zijn gespaard, zorgen voor een afwisselend landschap met mooie doorkijkjes. Deze afwisseling van zon- en schaduwplekken maakt het ook een aantrekkelijk gebied voor bijzondere soorten zoals de nachtzwaluw en de veldkrekel.
Maar dat wil niet zeggen dat het klaar is. In het aangrenzende bos rondom de heide worden in januari nog nieuwe bomen aangeplant. Deze moeten zorgen voor afwisseling in structuren en hoogten. Maar omdat niet duidelijk is of de klimaatverandering Nederland warmer of juist kouder maakt, is ook een grotere diversiteit in bomen belangrijk.
Volgens Lisa Raats van Bosgroep Zuid Nederland, blijft ook de verzuring van de grond een belangrijk punt van aandacht. Zowel korstmossen en heide zijn hier gevoelig voor. De dikke lagen dennennaalden die zich hier in de loop der jaren hebben verzameld zorgden voor extra verzuring. Niels van Stiphout van Universiteit Wageningen doet momenteel bodemonderzoek om de verschillende zuurgraden in het gebied in kaart te brengen. En vanuit de Bosgroep Zuid Nederland worden proeven gedaan hoe de zuurgraad op de Swolgenderheide is te neutraliseren. Het goed monitoren blijft van groot belang voor het behoud van dit unieke stukje natuur in onze gemeente.

Vrijwilligers en schapen zorgen voor herstel Swolgenderheide

In de laatste week van mei kon je een bijzondere bezoeker tegen komen op de Swolgenderheide; herder Tineke Camps met haar 180 Kempische heideschapen en haar Border Collie Mac.

Uniek stukje natuur

Swolgenderheide, de naam zegt het al, bestond oorspronkelijk uit grote stukken heide. Maar in de loop der jaren is het gebied grotendeels dichtgegroeid met jonge dennen. Van het oorspronkelijke open karakter was nog maar weinig over. Eind 2023 is Landschap Horst aan de Maas in samenwerking met de gemeente en Bosgroep Zuid Nederland begonnen met het herstel van dit uniek stukje natuur. Behalve uniek is de Swolgenderheide ook kwetsbaar. Vanwege de bijzondere korstmossen en stuifzandduinen mochten er geen machines het gebied in. De jonge dennenbomen zijn door tientallen vrijwilligers handmatig uit het gebied verwijderd en voor de grotere bomen werd een trekpaard ingezet.

Nu anderhalf jaar later is het resultaat al opmerkelijk. Grote open stukken waarbij oude, solitaire loofbomen zijn gespaard, zorgen voor een afwisselend landschap met mooie doorkijkjes. Deze afwisseling van zon- en schaduwplekken maakt het ook een aantrekkelijk gebied voor bijzondere soorten zoals de nachtzwaluw en de veldkrekel.

Blijvend onderhoud noodzakelijk

Maar zonder onderhoud zal dit gebied weer snel dichtslibben. En daar ligt een belangrijke taak voor Tineke Camps van Peelkudde Schaapsdrift en haar schapen. Het bedrijf is 10 jaar geleden gestart met 1 kudde. Inmiddels beschikken ze over 1600 schapen die allemaal worden ingezet voor natuurbeheer in Venlo, Venray en Horst aan de Maas. De schapen werken voor gemeenten en particuliere bosbezitters. Het natuurbeheer seizoen loopt voor de schapen van 1 april tot 1 december. In januari is het lammertijd. Op heidegebieden voorkomen ze vergrassing en zorgen ze voor verjonging van de heideplanten. Op natuurlijke graslanden zorgen de schapen voor bloemrijke graslanden met een grote biodiversiteit. Op de Swolgenderheide krijgen de schapen bijna een 0,5 hectare grasland en ruim 7,5 hectare heide voor hun kiezen. Om dat voor elkaar te krijgen, grazen de schapen een week lang 6-7 uur per dag. Ze lopen dan los onder begeleiding van de herder en haar hond. Twee keer per jaar is Tineke Camps hier met haar kudde actief om de Swolgenderheide haar bijzondere open karakter te laten behouden. In september kun je haar hier weer tegenkomen.

Moelbaerebos

Het project in de Moelbaerebos (Kasteelse Bossen, Kasteelpark Ter Horst) is eind ’23 gestart met werkzaamheden om de moelbare in stand te houden. Ja er groeien nog steeds moelbaere (bosbessen) maar ze staan wel onder druk, niet alleen door de verdroging maar ook doordat stikstof minnende planten ze dreigen te overgroeien. Dus gaan we de moelbaere een handje helpen zodat ze weer een stevige plek krijgen in de moelbaerebos. Maar we zijn ook gestart bij het Ridders en Rovershol en D’n Rowwen Hook. En er staan nog verschillende projecten op stapel.

Onze groene activiteiten